home > column van de maand

Column van de maand

 
 

Overdenking bij de intrededienst 14 oktober 2018

Over schepping en eennieuw begin n.a.v. Genesis 1:11-27

Inleiding op de lezing

Afgelopen 1e Juli ging ik hier al voor. Corien en ik waren die week naar het openluchttheater Storm over Beulaeke geweest. We stapten daar in een wereld van armoe, bitterheid, turf, tering en jenever. Maar het was ook een verhaal ook van liefde, standvastigheid en trouw. Er werd verteld van het oude land dat weggevreten werd door de Zuiderzee en dat ooit de dijk tussen Vollenhove en Kampen brak en een dorp verdween in de golven. Niemand van de aanwezigen, denk ik zo, hoefde uitgelegd te worden dat water een beeld is van chaos, van ondergang en dood.

Hier is de link met het Bijbelse Scheppingsverhaal en we kunnen herkennen het ritme van de dag die volgens de joodse traditie s avonds begint, telkens die weg door het donker naar het licht. Zo is ook het ritme van de week die uitloopt op de sabbat en het ritme van de wereld. Telkens wordt door het donker, de verwarring en de chaos een weg gebaand naar het licht van de wekelijkse sabbat en naar de grote sabbat, de wereld zoals die bedoeld is. Zo verstaan kun je dit verhaal ook lezen als een Paasverhaal, van onuitroeibare hoop op toekomst en leven. Het is, als je daar eenmaal de ogen voor zijn opengaan, het mooiste verhaal van de wereld.

Overdenking

2500 jaar geleden viel Jeruzalem, de eerste tempel werd verwoest en de bovenlaag van de bevolking werd gedeporteerd naar Babylon. In deze verlies situatie van joodse ballingen die van huis en haard waren verdreven, kwam een diepgaande en vruchtbare bezinning op gang over wat er nou toch allemaal gebeurd was in hun geschiedenis, in hun eigen leven als mens en volk. Waar ging het nu in beginsel, vanaf het begin eigenlijk om? Wat was eigenlijk de bedoeling en waar zouden wij als mensen voortaan voor uit moeten kijken? Ik wil maar zeggen, deze verhalen gaan niet zozeer over vroeger, ze werden geschreven als wegwijzer, steun in de rug, met het oog op een nieuwe toekomst. Want als je alles bent kwijt geraakt komt er ook ruimte voor andere vragen. Zou het oude verhaal van Uittocht en bevrijding hebben afgedaan ? Zou er ooit nog een touw vast te knopen zijn aan hun lotgevallen? Zou er nog een nieuw begin van leven mogelijk zijn, van vrede hier op aarde?

Deze eerste hoorders van deze verhalen die geschiedenis zouden gaan maken werd onder meer op het hart gebonden dat zij mensen zijn naar Gods beeld en gelijkenis? Wat zou dat eigenlijk betekenen? Mensen als evenbeeld van God. Ik zou vanmiddag drie dingen willen noemen. Twee had ook gekund, maar het is een feestelijke dag vandaag. Zon gevoel dat je kan overvallen bij de ijssalon: Doe maar drie bolletjes vandaag!? Er is trouwens ook nog iets met ijsverkoop aan de Dorpsgracht en de Raad van State, dus toch maar drie bolletjes!

Het eerste bolletje wil je laten proeven dat je leven niet voorbij is. Dat kan wel zo lijken en wie weet heb je veel verloren wat bitter stemt. De gedachte kan zelfs bij je opkomen dat het er niet meer toe doet en God blijkbaar zijn handen van je heeft afgetrokken. En het ook niet meer uitmaakt of je gelooft, hoopt en liefhebt of niet. Jou wordt ingefluisterd dat je een mens bent naar Gods beeld en gelijkenis. Gods evenbeeld. Je bent niet zielig, niet alleen slachtoffer. Je doet ertoe, ook jij mag opnieuw je weg zoeken. Dat is het goede nieuws vanaf den beginne. Jezus zou het later zijn toehoorders in deze lijn kinderen van God noemen (Mat 5:9), vergeet het niet je bent een kind van het Licht.

Het tweede bolletje wil je laten proeven dat je hier niet zomaar en voor niks bent. Er is je wat toevertrouwd. Je hebt een taak, een opdracht om partner te zijn van God in deze wereld. Oud minister Winsemius had het deze week in een Klimaatbijdrage over Kaninefaten en meestribbelaars. Dat is toch iets anders. Partner wil zeggen er is iets aan jou, iets wat op jouw weg ligt, dat steentje wat alleen jij kunt verleggen. Gaandeweg mag je dat ontdekken en in dat proces jezelf worden. In jouw herderlijke omgang met de wereld en in jouw inspanning deze wereld leefbaar te houden juist voor de generaties die komen. Je mag kiezen waar je je voor in wilt zetten, want niet alles gaat vanzelf. Met alleen loslaten wat je te pas en te onpas hoort - komen we er niet. Loslaten? Aanpakken zal je bedoelen. We hebben niet de macht, maar wel degelijk invloed. Waar zet jij je kaarten op? Welke positieve keuzes. Kun jij maken? De fluisterbootjes in Giethoorn zijn trouwens een mooi voorbeeld. Het is een Godswonder dat je hier op een zondagmiddag aan de Dorpsgracht verstaanbaar bent. Nu ziet bijna iedereen de voordelen.

Het derde bolletje wil je het ongelooflijke laten proeven dat wij in ons leven iets zichtbaar mogen maken van wie God is. Het gaat er niet zozeer om of wij al of niet in ons diepste wezen goddelijk zijn, door een goddelijke vonk verwant zouden aan de Eeuwige. De mens is niet God, maar hij heeft de opdracht om te zijn als God. In de Talmoed, een van de klassieke joodse geschriften vind je dit zo verwoord:

Abba Sjaoel zei: Lijk op Hem. Zoals Hij genadig en barmhartig is, wees ook jij genadig en barmhartig. [Babylonische Talmoed, Sjabbat 133b]

Het is onze taak om in ons doen en laten zichtbaar te maken wie God is. Hier klinkt de grootheid van de mens door. Ga maar rechtop staan, neem je plek in, doe je niet kleiner voor dan je bent, daar wordt de wereld niet beter van. Jijzelf ook niet. Je hebt een bijzondere plaats in het geheel, hoge waardigheid en waarde. En dat geldt niet alleen voor jou maar ook voor die ander. Alle mensen zijn van waarde, ieder met zijn of haar mogelijkheden en talenten. Dit is de basis van alle ethische richtlijnen in de Bijbel. Geen bloed vergieten, Gerechtigheid moet worden gedaan, vrede worden verwerkelijkt, telkens opnieuw. Dat is waarom Jezus zijn toehoorders aan de Torah herinnerde: Heb je naaste lief, hij is als jij (Lev. 19:7). Om die menselijkheid is het begonnen, een kerkje als dit is er om hieraan te herinneren, er ruimte voor te maken en het weer wakker te roepen wie we echt en met hart en ziel als mensen mogen zijn.

Zo sta ik hier op 14 oktober 2018 in de vermaning van Giethoorn op een kruispunt van wegen en waterwegen. Te midden van eindeloos selfies makende toeristen, vakantieplezier en voor velen een vleugje van het paradijs. s Avonds als het donker wordt, komen de zwanen terug en kun je ook de vogels op het Bovenwiede horen. De eenden en natuurlijk wilde ganzen. Voor mij ook een herinnerd worden: Nog steeds zweeft de Vogel van de Geest boven de wateren op zoek naar bewoonbare aarde en naar mensen die medescheppers willen zijn. In die ruimte willen leren leven als mens naar Gods beeld en gelijkenis, verantwoordelijk en verbonden. Dat is echt wat. Met de beide benen op de grond, een warm hart, het hoofd koel en de handen uit de mouwen, maar ook geheven naar de hemel, dankbaar voor wat ons is toevertrouwd hier op aarde. Gezegend zijt Gij, Schepper van hemel en aarde en gezegend zijn wij als mensen van U.

Amen


Meer informatie Facebook   ANBI-register Doopsgezinde Gemeente Giethoorn   ANBI-register Doopsgezinde Gemeente Steenwijk
contact maandblad privacy
routebeschrijving nieuwsbrief disclaimer
veelgestelde vragen inloggen colofon
2018 Doopsgezind.nl